Thut ngLm phát (inflation) có ngun gc ttiếng Latin inflatio, có nghĩa là sưng lên, căng phng lên. Lm phát là quá trình suy gim giá trị đồng tin, biu hin sự tăng lên của giá chàng hóa và dch v. Có mt vài chsố cơ bản được dùng để đánh giá mức độ lm phát.

Chsgiá tiêu dùng (Consumer Price Index hay CPI) thhin sự thay đổi trong tng mc giá cca mt gihàng hóa và dch vtrong mt khong thi gian xác định (tháng hoặc năm). Đây là chỉ slm phát quan trng nht. ChsCPI hàng tháng ca Mỹ được công bvào khong từ ngày 15 đến 21 mi tháng. Vic công bchsố này do Cơ quan Thống kê Lao động thuc Bộ Lao động M(http://stats.bls.gov) chu trách nhim.

Chsgiá sn xut (Producer Price Index hay PPI) thhin sự thay đổi giá ca gihàng hóa bao gm trên 90.000 loi hàng hóa và dch vca trên 3.500 lĩnh vực sn xut khác nhau. Chsnày bao gm cgiá sn xut ca các hàng hóa thành phm, hàng hóa trung gian và nguyên liu thô. Dch vchiếm khong 50% gihàng. ChsPPI hàng tháng của Mỹ được công bố vào khoảng giữa ngày 9 và 15. Bộ Lao động Mỹ cũng chịu trách nhiệm công bố chỉ số này.

Bn chnên lo lng váp lc lm phát khi giá cả tăng cao hơn so với dbáo ca chính phvà các nhà phân tích. Dliệu được công bcàng khác so vi dliu dbáo bao nhiêu thì nó càng ảnh hưởng ti thị trường Ngoi hi by nhiêu. Lạm phát tăng dẫn đến lãi suất cũng tăng: ngân hàng trung ương cgng kim soát lm phát bằng cách tăng lãi suất tái cp vn. Lạm phát tăng cũng ảnh hưởng tiêu cc ti thị trường chng khoán do nhu cầu đầu tư vào cổ phiếu gim.

CPI / PPI ↑ = ↑ Tỷ giá hối đoái USD

Mt khi lãi suất tăng, môi trường lạm phát dường như lại khiến đồng tin trnên mạnh hơn mặc dù lm phát có ảnh hưởng tiêu cực lên tăng trưởng kinh tế. Mc tiêu chính của ngân hàng trung ương là hạn chế lm phát trong nn kinh tế, và vì vy các thành phn tham gia thị trường hiu rng lạm phát tăng có thể khiến ngân hàng trung ương tăng các loại lãi suất, điều sẽ tạo áp lực tăng giá lên đồng nội tệ. Lạm phát tăng cũng có ảnh hưởng xấu tới nền kinh tế nói chung bởi nó làm giảm chi tiêu và vì vậy làm giảm tỷ lệ tăng trưởng GDP. Thực tế này lại gây áp lực đòi hỏi ngân hàng trung ương giảm lãi suất để kích thích tăng trưởng, nhưng nhìn chung, nhiệm vụ kiềm chế lạm phát trong nền kinh tế thường lớn hơn áp lực ngược lại là giảm lãi suất để kích thích tăng trưởng.

Lm phát hiện đang là vấn đề kinh tế nghiêm trọng đối vi rt nhiu quc gia. Các ngân hàng trung ương luôn cố gng làm mi vic trong khả năng của mình để kim chế lm phát. Thâm ht ngân sách, kết quca vic chính phkhông duy trì được cân bằng ngân sách cũng là một nguyên nhân dẫn đến tình trng lm phát.

Có một điều thú vị là gia tăng lạm phát làm gim tltht nghiệp và ngược li, tllm phát gim có thkhiến tltht nghiệp gia tăng (do tỷ lệ tăng trưởng ca nn kinh tế nói chung gim xung). Tt cnhững điều này nói lên rng các chính phngân hàng trung ương luôn luôn hướng ti scân bằng giữa mong muốn kiềm chế lạm phát đến mức tối thiểu với việc không làm tăng tỷ lệ thất nghiệp trong nền kinh tế.

Lạm phát cũng ảnh hưởng rt ln ti thị trường trái phiếu: nếu nhà đầu tư mua trái phiếu lãi sut cố định thì giá trị tương lai của đồng tin nhận được tli tc ca trái phiếu đó sẽ giảm đi cùng với sgia tăng của lạm phát. Như vậy thì dường như tỷ llm phát gần như bằng 0 là lý tưởng, nhưng không phải vy. Lm phát quá thấp cũng chính là dấu hiu ca trì trkinh tế và báo hiu những điều không tốt đẹp sp xy ra.

Biểu đồ dưới đây thể hin din biến chsCPI ca Mtừ năm 1996 (%):

Còn biểu đồ này thhin chsPPI ca Mtừ năm 1993 (%):

Sliu thng kê Doanh sbán lMlà mt chsgián tiếp ca lm phát. Doanh sbán lẻ là cơ sở phân tích nhu cầu tiêu dùng của người dân và đưa ra kết luận về phản ứng của họ trong bối cảnh kinh tế nhất định. Lạm phát cũng gắn liền với doanh số bán lẻ: doanh số bán lẻ càng cao thì khả năng gia tăng lạm phát trong tương lai gần càng tăng. Mặt khác, doanh số bán lẻ tăng cũng ảnh hưởng tới tỷ giá hối đoái vì việc người tiêu dùng chi tiêu nhiều hơn cũng đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và nhìn chung thể hiện sự gia tăng niềm tin của người dân vào triển vọng của nền kinh tế.

Doanh số bán lẻ ↑ = ↑ Tỷ giá hối đoái

Công thc tính doanh sbán lbao gm tng giá trthanh toán ca tt ccác nhà bán ltrong mt khong thời gian xác định. Doanh sbán lẻ được công bbởi Cơ quan Điều tra dân sM. Bn có thtìm thêm rt nhiu thông tin ti website chính thc của cơ quan này (http://www.census.gov/svsd/www/advtable.html)